Poranny pośpiech, hałas w przedszkolu, metka w ubraniu czy konieczność szybkiej zmiany aktywności mogą być dla jednego dziecka zupełnie zwyczajne, a dla innego stanowić wyraźne obciążenie. Właśnie w takich codziennych sytuacjach można zauważyć zachowania powiązane ze sposobem odbierania i przetwarzania bodźców. Integracja sensoryczna opisuje proces, w którym informacje docierające z różnych układów zmysłowych są porządkowane i wykorzystywane do odpowiedniego reagowania.

Nie chodzi tylko o wzrok, słuch czy dotyk. Znaczenie mają także informacje dotyczące równowagi, ruchu a także położenia własnego ciała. Ich właściwe połączenie jest potrzebne w trakcie pozornie łatwych czynności, takich jak siedzenie przy stole, przechodzenie po schodach, zapinanie guzików, korzystanie z przyborów czy uczestniczenie w zabawie ruchowej.

W obserwacji dziecka w szczególności ważne są sytuacje, które regularnie się powtarzają. Jedno dziecko może zasłaniać uszy przy głośnych dźwiękach, inne może posiadać trudność z tolerowaniem określonych ubrań lub niechętnie dotykać niektórych materiałów. Zdarza się także odwrotna reakcja: potrzeba częstego biegania, kręcenia się, podskakiwania albo mocnego nacisku na przedmioty. W pewnych sytuacjach takie zachowania są łatwe do zauważenia, niemniej jednak w innych przypadkach pojawiają się jedynie w określonych ustaleniach. Warto wtedy zwrócić uwagę na porę dnia, poziom zmęczenia, liczbę osób w sąsiedztwie i rodzaj wykonywanego zadania. Te elementy mogą posiadać znaczenie, ponieważ reakcja na ten sam bodziec nie zawsze wygląda dokładnie tak samo. Sama niechęć do hałasu, ruchu czy konkretnej faktury nie jest również wystarczającą podstawą do stwierdzenia określonej trudności.

W praktyce pomocne jest patrzenie na zachowanie szerzej niż wyłącznie przez pryzmat pojedynczej reakcji. Jeśli dziecko na prawdę bardzo często wstaje w trakcie zajęć, warto sprawdzić, czy problem pojawia się też podczas zabawy, posiłku albo rozmowy, czy może dotyczy wyłącznie długiego siedzenia. Dokładnie tak samo przy trudnościach z czynnościami manualnymi znaczenie ma to, czy występują one tylko przy pisaniu, czy również podczas budowania z klocków, wycinania i zapinania odzieży. Takie porównania pozwalają dostrzec powtarzalne schematy. W ocenie funkcjonowania bierze się pod uwagę też wiek oraz ogólny odcinek rozwoju. Zachowanie typowe dla młodszego dziecka może mieć całkiem inne znaczenie u starszego, dlatego interpretowanie pojedynczych objawów bez szerszego kontekstu może prowadzić do błędnych wniosków.

Podejście powiązane z integracją sensoryczną może obejmować obserwację reakcji dziecka na różnorodne rodzaje bodźców oraz analizę tego, jak wpływają one na wykonywanie codziennych obowiązków. Dobieranie aktywności nie powinien być przypadkowy. To, co dla jednego dziecka jest neutralnym doświadczeniem, dla innego może oznaczać nadmiar emocji albo wymagać dużego wysiłku. Znaczenie ma także stopniowanie trudności i uwzględnianie obowiązującego stanu dziecka, ponieważ jego sposobów mogą modyfikować się w zależności od zmęczenia czy sytuacji. W zwyczajnym życiu można więc głównie obserwować współzależności między bodźcem, reakcją i konsekwencją dla dokładnie sprecyzowanej czynności. Takie informacje są bardziej użyteczne niż samo przypisywanie zachowania do jednej kategorii, ponieważ pozwalają dokładniej opisać, w jakich ustaleniach pojawia się trudność i czego konkretnie tyczy się.

Źródło: terapia integracji sensorycznej łódź.