W instalacjach przemysłowych sprężone powietrze pełni często funkcję medium roboczego, którego parametry muszą odpowiadać wymaganiom podłączonych urządzeń. Zmiany ciśnienia, wydajności albo temperatury mogą wpływać na przebieg procesów, dlatego ocena pracy sprężarki powinna uwzględniać także warunki panujące w całej instalacji. W codziennej eksploatacji znaczenie mają detale, które łatwo przeoczyć.

Przykładem jest stopniowe wydłużanie czasu napełniania zbiornika, częstsze przechodzenie urządzenia w tryb pracy pod obciążeniem albo pojawienie się wilgoci w miejscach, w których wcześniej jej nie obserwowano. Pojedynczy sygnał nie przesądza o rodzaju błędy, niemniej jednak może wskazywać na potrzebę dokładniejszej kontroli. Przeglądy sprężarek obejmują sprawdzenie stanu podzespołów, ocenę parametrów pracy a także kontrolę elementów eksploatacyjnych w zgodzie z dokumentacją techniczną. Warto dodatkowo uwzględniać rzeczywistą liczbę godzin pracy, a nie tylko i wyłącznie czas, jaki upłynął od poprzedniej testom. Urządzenie działające sporadycznie w niewielkim warsztacie pracuje w innych warunkach niż sprężarka obsługująca kilka linii produkcyjnych. Różnice dotyczą też liczby cykli rozruchowych, poziomu obciążenia i warunków otoczenia. Zebrane w trakcie kolejnych kontroli informacje pozwalają określić, czy obserwowane zmiany są jednorazowe, czy tworzą powtarzalny wzorzec.

Na stan techniczny sprężarki wpływa sporo elementów, które nie za każdym razem są wprost powiązane z mechanizmem sprężającym. Duże znaczenie ma sposób doprowadzania powietrza, ponieważ zanieczyszczenia mogą stopniowo ograniczać drożność filtrów i zmieniać warunki pracy urządzenia. Ważne pozostają też chłodzenie a także odprowadzanie kondensatu, czyli wody powstającej w trakcie sprężania i ochładzania powietrza. Jeśli wilgoć nie jest usuwana zgodnie z wymogami instalacji, może gromadzić się w zbiorniku, przewodach i innych elementach układu. W urządzeniach wykorzystujących olej trzeba kontrolować jego poziom, stan oraz ewentualne ślady wycieków. Warto także zwracać uwagę na nietypowe drgania i zmiany dźwięku, ponieważ mogą one wskazywać na zużycie części, poluzowanie mocowań lub nieprawidłową pracę napędu. Nie powinno się natomiast od razu przypisywać każdego objawu konkretnej awarii. Podobne symptomy mogą mieć kilka przyczyn, a ich rozpoznanie wymaga odpowiednich pomiarów. Serwis sprężarek powietrza może obejmować zarówno czynności wynikające z harmonogramu eksploatacji, jak i sprawdzenia realizowane po zauważeniu nieprawidłowości. Zakres prac uzależniony jest od konstrukcji urządzenia, założeń producenta a także warunków, w jakich jest ono użytkowane. Przy planowaniu sprawdzeniu powinno się także uwzględnić dostęp do części i możliwość wyłączenia maszyny z pracy. W niektórych instalacjach niezbędne jest wcześniejsze przygotowanie zastępczego źródła sprężonego powietrza, by ograniczyć wpływ postoju na wykonywane zadania.

Nieprawidłowości w działaniu układu mogą wymagać regulacji, konwersji zużytych części lub bardziej rozbudowanych prac technicznych. Naprawa kompresorów powinna być poprzedzona ustaleniem źródła kłopotu, ponieważ objawy widoczne w trakcie pracy nie zawsze wskazują na uszkodzony detal. Spadek ciśnienia może wynikać z nieszczelności przewodów, nieprawidłowego działania zaworu, zabrudzenia filtra albo niewystarczającej wydajności urządzenia w relacji do aktualnego zapotrzebowania. Jeżeli już silnik pobiera zatemej energii niż zwykle, należy sprawdzić warunki obciążenia, stan napędu i parametry zasilania, zamiast ograniczać się do konwersji przypadkowych podzespołów. Po ustaleniu przyczyny określa się zakres prac a także sprawdza, czy uszkodzenie nie wpłynęło na współpracujące elementy. W przypadku części mechanicznych znaczenie mają w głównej mierze luzy, stan powierzchni roboczych i jakość uszczelnień. Przy problemach z automatyką konieczna może być kontrola czujników, przewodów elektrycznych, zabezpieczeń a także ustawień sterownika. Po zrobieniu naprawy ocenia się działanie urządzenia w różnych ustaleniach obciążenia, o ile przewiduje to zakres przeprowadzonych prac. Istotne jest również porównanie uzyskanych wyników z parametrami wymaganymi dla danego modelu. Sam fakt, że sprężarka ponownie się uruchamia, nie znaczy jeszcze, że wszystkie przyczyny wcześniejszej nieprawidłowości zostały usunięte. Dlatego dokumentowanie wykonanych czynności i wyników pomiarów ma znaczenie przy późniejszej ocenie stanu technicznego.

W przypadku starszych urządzeń, których wybrane podzespoły wykazują znaczne zużycie, analizowanym rozwiązaniem może być regeneracja sprężarek. Jej przebieg zależy od rodzaju konstrukcji oraz stanu elementów po demontażu. Prace mogą obejmować czyszczenie części, pomiary, przepływ zużytych komponentów, sprawdzenie powierzchni współpracujących i ponowny montaż zespołu. Nie każdy element nadaje się natomiast do odnowienia. Jeżeli już występują głębokie uszkodzenia, odkształcenia albo zużycie przekraczające dopuszczalne wartości, konieczna może być wymiana części albo całego podzespołu. O zakresie prac decydują wyniki oględzin i pomiarów, a nie jedynie wiek urządzenia czy liczba przepracowanych godzin. Przy ocenie opłacalności bierze się pod uwagę koszt potrzebnych części, czas realizacji, przewidywany okres kolejnej eksploatacji oraz konsekwencje przestoju. Znaczenie moraz przystępność dokumentacji i elementów zamiennych. Po zakończeniu regeneracji urządzenie wymaga kontroli zgodnej z charakterem utworzonych prac, w tym sprawdzenia parametrów, szczelności i poprawności działania. W późniejszym użytkowaniu przydatne są zapisy dotyczące temperatury, ciśnienia, częstotliwości uruchomień a także zużycia materiałów eksploatacyjnych. Jeśli warunki pracy zmieniają się w zależności od pory dnia lub obciążenia produkcji, pomiary warto rozważyć w przyrównaniu do tych różnic. Daje możliwość to uniknąć błędnych wniosków opartych na pojedynczym odczycie i ułatwia rozpoznanie, czy źródłem kłopotu jest stan samej sprężarki, sposób jej sterowania czy charakterystyka instalacji pneumatycznej.

Warto sprawdzić: ziębnicze osuszacze powietrza.